gg arrow Eğitim makaleleri arrow Her yönüyle öğretmen olabilme
Her yönüyle öğretmen olabilme Yazdır E-Posta

Bu bölüm MEB Hizmet içi Eğitim Dairesi Başkanlığı tarafından hazırlatılan "Her yönüyle öğretmen olabilme" adlı kitaptan alınmıştır.

Hazırlayanlar: Dr. Halil İbrahim Yalın, Dr. Lowell Hedges, Dr. Servet Özdemir

1. Bölüm :

Öğretmenin Görevleri nelerdir?

1.1. Öğretme Görevi

* Sizler, bir sınıf, sınıftaki grup üyesi ve birey olarak öğrencilerin öğretmenisiniz.

* Sizin işiniz öğretmek, öğrencilerin işi ise öğrenmektir.

* Öğretmek, öğrenme sürecini yönlendirmek demektir. Siz öğrencilerin öğrenmesine rehberlik eden bir kılavuzsunuz. Öğrencilere yardım etmek amacıyla yapabileceğiniz ilk şey, öğrenme hedeflerini açıklamaktır. Sonuç olarak bu öğrenciye gerçekçi öğrenme amaçları oluşturmada yardımcı olur.

1.2. İdare ve Yönetim Görevi

* Bu görevi yerine getirdiğinizde, bir eğitim programını planlama, yönetme ve işletme işlemini yerine getirmiş olursunuz. Okulunuzdaki program, ilkokul, ortaokul fen dersi, ortaokul matematik dersi veya mesleki � teknik dersler şeklinde olabilir.

* Sizden okulun eğitim faaliyetlerini işbirliğiyle planlamanız ve gerçekleştirmeniz beklenir.

* Bu görevin bir diğer önemli yönü de, fiziksel imkânların ve öğretim gereçlerinin planlanması, düzenlenmesi ve korunmasıdır.

* Eğitim programınızı öğrencilerinize göre düzenleyip, güncelleştirerek programınızın ve okulunuzun etkinliğine katkıda bulunabilirsiniz.

1.3. Mesleki /Konu Alanı Uzmanlık Görevi.

* Öğretmen olarak öğretmeniz istenilen konu alanı ile ilgili; bilgi ve becerilerin kaynağı olmanız beklenir.

* Yaşam � boyu öğrenmeye katılmanız beklenir. Uzman olarak bu konu bilgisi açısından kesin ve güncel olmanız gerekir. Ayrıca, eğitimdeki yeniliklere ayak uydurabilmek için yeni bilgi, beceri ve davranışlar geliştirmeniz gerekir. Özellikle de bilim, teknoloji, ekonomi, iş dünyasındaki değişiklik ve gelişmeler ile millî eğitim politikasındaki değişikliklere ayak uydurmanız gerekecektir.

* Türkiye�de eğitim programları, güncelliği yakalamanıza ve yaşadığınız anın ötesine geçmenize, geleceğe hazırlanmanıza yardımcı olmak amacıyla oluşturulmuştur. Bu hizmet içi faaliyetlerine katılınız.

* Kendinize kişisel bir mesleki gelişim planı hazırlamanız çok faydalı olacaktır.

1.4. Öğrenci Danışmanlık Görevi

* Etkili bir öğretmen gerektiği zaman öğrenciye arkadaştır. Bazı durumlarda da öğretmen ailenin yerini alır.

* Kariyerler/meslekler ile ilgili endişeleri olan öğrencilere rehberlik etmeye hazırlıklı olun.

* Öğretmenin öğrencilere karşı takınması gereken diğer etkili tavırlar:

* Öğrencilerle çalışırken anlayış ve sempati gösterin.

* Öğrencilerle olan ilişkilerinizde dostça ve nazik davranın.

* Öğrenci faaliyetlerini yönetin ve iyi yapılan işi ödüllendirin.

* Öğrencileri yapabileceklerinin en iyisinin yapmaya teşvik edin.

* Öğrencilerin ilgi ve görüşleri hakkında bilgi edinin.

* Öğrencilere gülümseyin ve gerekirse onlarla birlikte gülün.

* Etkin dinleme becerileri geliştirin.

*Dikkatli, destekleyici öğrencilerin kendilerini güvenli hissedecekleri bir atmosfer oluşturun.

*Öğrencileri, problemlerini kendi kendilerine çözmede destekleyin ve yaptıklarını değerlendirin.

 

 

 

  • BÖLÜM :

DERSLERİMİ NASIL PLANLAMALIYIM?

2.1. Öğretme nedir?

* Öğretme, öğrenme sürecini yönlendirmektir. Öğrenme süreci dört temel aşamalardan meydana gelir.

1. Uyarıcıyı Seçme / Sunma 2. Uyarıcıyı Alma 3. Uyarıcıyı Algılama 4. Algılara dayanarak hareket etme (sonuç olarak öğrenme oluşur.)

* Öğretmen olarak işiniz öğrencileri, istenilen davranış değişikliklerinin oluşması için bu dört aşamadan geçirmektir.

2.2. �İyi öğretim� ne demektir?

* İyi öğretim, öğrencide istenilen ve kalıcı izli davranış değişiklikleri � düşünme, değerlendirme, muhakeme, sebep gösterme, iletişim, icatçılık, tutum, değer, kavrama ve psiko�motor becerilerindeki değişmeler meydana getirmektir.

* İyi öğretim, öğrencide öğrenmeye karşı isteklilik uyandıran bir etkinliktir.

2.3. Öğrenme nedir?

*- Öğrenmek, daha önce hiç yapmadığınız bir şey yapabilmek ve onu tekrar yapabilecek kadar hatırlamaktır. Öğrenme, öğrenenin davranışlarında değişim olması anlamına gelir. Bu değişiklik, öğrenmenin zihinsel, psikomotor ve duyuşsal alanındadır.

2.4. Bazı temel öğrenme ilkeleri nelerdir?

  • Bir öğretmenin anlaması ve kullanması gereken bazı temel öğrenme ilkeleri vardır:

   * Öğrenme, motivasyona dayanır.

   * Öğrenme, öğrenme kapasitesine dayanır.

   * Öğrenme, geçmiş ve güncel tecrübelere dayanır.

   * Öğrenme, öğrenenin aktif katılımına dayanır.

   * Öğrenme, problem çözme ile zenginleştirilir.

   * Öğrenmenin etkinliğinde geribildirim önemli bir faktördür.

   * Informel bir sınıf atmosferi öğrenmeyi zenginleştirir.

   * Öğrenme, birey kendinden beklenen yeni davranışın ne olduğunu bilirse daha etkili olur.

  • İlginin birinci derecede önemli ilkeleri vardır. Bütün ilgililerin doğal dürtü ya da tahrik denilen asıl çıkış noktaları vardır. Bunların en yaygınları:Faaliyet, doğa sevgisi, merak, icatçılık, insanları sevme, onaylanma isteği, bencillik, kendi�kendini geliştirme, rekabet ve sahipliktir.

   * İlginç olan, bizi etkileyen, bizimle ilgili olanlar veya insanlığı etkileyen şeylerdir.

   * Bir konu alanıyla ilgili bilgilerin artması o konu alanına ilgiyi artırır, ilgiyle birlikte konular daha iyi anlaşılır.

   * İlgi, istenen yetenek ve becerinin kazanılması ile artar.

   * İlgi, ilginç bir şeyden ilginç olmayan bir şeye, bu ikisinin kesin bir şekilde düşüncede birleşmesiyle geçer veya dağılır.

  • İlginin ikinci derecede önemli olan ilkeleri vardır.

   * Düşünmek ezberlemekten daha fazla ilgiyi artırır.

   * İlgi bir kişinin diğer kişiden alması bağlamında bulaşıcıdır.

   * İlerleme duygusu ilgiyi artırır.

   * İlgi, şüphe durumuyla oluşur ve beslenir.

   * Tam olarak kabul edildiği taktirde bir ideal de, ilginin, dağılacağı yeni bir ilgi merkezi olabilir.

   * Yenilikler ve beklenmeyenler de ilginçtir.

   * Mizah ilgi çeker.

 

 

2.5. Ders planlaması nedir?

3 Ders planlaması sınıfta ve/veya lâboratuvarda olmasını istediğiniz şeyleri öğretilmeden önce iyece düşünülmesidir.

  • Ders planlaması, ders planınızı yapmadan önce zihinde oluşur.

2.6. Ders planı ve demektir?

  • Ders planlaması, sınıfta ve/veya laboratuvarda olmasını istediğiniz şeylerin adım adım yazılı bir dökümüdür.
  • Değişik ders planlama biçim ve sitili vardır.
  • Ders planı formatı öğrencileri, öğrenme sürecinden geçirmek için seçilen öğretim yöntemini zenginleştirmelidir.

2.7. Bir ders planı neleri içerir?

  • Öğretilen konu ne olursa olsun bir ders planı şu dört soruya cevap verebilmelidir.

1. Neredeyiz? (Ders konusuyla ilgili olarak öğrencilerinin bilgi ve beceri düzeyi ne?)

2.Nereye gidiyoruz? (Öğrenciler dersin sonunda daha önce yapamadıkları neyi yapabilecekler?)

3.İstenen sonuca ulaşabilmek için ne yapmalıyız? (Dersin amaçlarına ulaşmak için öğrencilere hangi öğrenme tecrübelerini sağlamalıyız?)

4.İstenen sonuçlara ulaşıp ulaşmadığımızı nasıl anlayacağız? (Öğrenciler ders hedeflerinde belirtilen bilgi, beceri ve tutumlara ne oranda sahiptirler?)

  • Bu dört planlama sorusu cümlelere ya da bir ders planının bölümlerine dönüştürülebilir.
  • Şekil 1 bu dört planlama sorusunu (Kolon A) ve bunların bir ders planının bölümlerine (Kolon B) dönüşümünü gösterir. Kolon C de her dört bölümün veya aşamanın alt bölümleri hakkında bilgi verir.
  • Bir ders planının dört unsur veya aşaması şunlardır.

1.Öğretmeye hazırlama

2.Dersi anlatma

3.Öğrencilere kavramları/ilkeleri/becerileri kullanmada yardımcı olma.

4.Öğrenci öğrenmelerini değerlendirme

  • Yukarıda dört bölüm ve aşamaları içeren örnek bir ders planı formatı (şekil,3�de) verilmiştir.
  • Şekil 4. öğrencilere mikroskop kullanmayı öğretmek için tasarlanmış bir ders planıdır. Plan dört bölüm veya aşamadan oluşturulmuştur. Kullanılan öğretim metodu şekil 2�de (Metod no : 10) açıklanan problem çözme yaklaşımıdır.

Şekil 1 : Öğrenciyi Esas Alan Planlama / Öğretme / Öğrenme İşlemi

   A   B      C

   Ders Planı Dört   Cevaplar Dersin   Her aşamanın, ders planı ve öğrenci     

   Soruyu   Planlama ve merkezli öğretim yapmak için

   Cevaplar   Öğretiminde belirli bölümleri vardır

       Dört Aşamaya    

       Yöneltir.

   Soru 1: Neredeyiz?   * Mevcut durum   Problem,karar ihtiyaç

          * Konu   �Bugün bana öğretmeye

   Soru 2: Nereye gidiyoruz? *Hazırlık �çalıştığın şeyi neden öğrenmeliyim?�

         * Hedefler

          * İlgi yaklaşımı

         * Gerekli materyaller   ( Motivasyon sürecini )

         * İçerik   kullanın

 

 

 

   Soru 3: Ortaya    Anlatım    ulaşabilmek için ne gibi aşamalardan geçmeliyiz?

*   Öğretim

*   Yöntemler stratejileri

*   Teknikler

*   Yardımlar,  

*   Gereçler

*   Ders içeriği

*   Ne?  

*   Nasıl?

*   Neden?

Uygulama: Öğrencilerin Öğretim yönetiminin �Neden�e dayalı seçiminde dikkat edilecek faktörler:

*   Öğrenmenin oluşumu

*   Öğretilecek şey

*   Öğrenenlerin davranış şekli

*   Performansı

*   Grubun büyüklüğü

*   Değerlendirme  

Soru 4: Sonuca ulaştığımızı nasıl anlayacağız?  

*   Öğretmenlerin davranış şekli

*   Fiziksel imkânlar

*   Sözlü

*   Uygulama

*   Yazılı    

v*   Değerlendirme  

(Okul Adı)

(Ders/Programı Adı)

(Öğretmen Adı) (Dersin Adı) (Tarihi)

1. Öğretmeye Hazırlama

   Ünite Adı   :

   Konu Adı   :

   Amaç     :

   Davranışlar   :

   Hedefler : (�Nereye gidiyoruz� planlama sorusu cevaplandırılır.)

   Donanım, gereçler ve diğer kaynaklar : (Dersin hedeflerini öğretmek için gereken şeyler)

Mevcut durum : (Öğrenciler dersin içeriği hakkında ne biliyorlar? Dersin içeriğiyle ilgili deneyimleri neler?) Mevcut durum �Neredeyiz� planlama sorusunu cevaplandırır.)

   İlgi yaklaşımı   : (Öğrencinin, �Bugün bana öğretmeye çalıştığın şeyi neden öğrenmeliyim?� sorusunu cevaplandırılır. Dersin bu noktasında, öğretmen, öğretmek istediği şeyin öğrenci için neden gerekli olduğunu düşünmesine yardımcı olarak ilgi ilkelerinden faydalanır.)

 

 

2. Dersi sunma

   Öğretim strajeleri : Yöntemler, Teknikler, Öğretim araç gereçlerinin kullanılması.

   (Tartışma grupları, takrir, gösteri, bireysel araştırma, alan gezileri, kaynak kişiler, görsel / işitsel sunular, bilgisayar destekli öğretim, rol oynama , örnek problemler, benzetişim ortamları, problem çözme ve diğerleri kullanılabilir.)

   Ders içeriği :

*      Ne? (Hedefleri öğretmek için gereken içerik, içerik programınıza/dersinize yönelik geliştirilen müfredattan çıkarılır.),

*   Neden? (Hedeflerin uygunluğu; gerçek hayatta kullanılabilirliği).

*   Nasıl? (Yeni becerilerin, davranışların ve anlayışların nasıl ulgulanacağı).

   (İçerik öğretimine yönelik stratejiler, �Amaca ulaşmak için ne gibi aşamalardan geçmeliyiz? Planlama sorusunu cevaplandırılır.)

3. Öğrencilere Kavranımları / İlkeleri / Becerileri Uygulamada Yardımcı Olma:

   Öğrenciler �Neden� sorusuna bağlı olarak �Ne ve �Nasıl� ve �Nasıl�ı uygular veya kullanır. (Uygulama faaliyetleri, ayrıca �Amaca ulaşmak için ne gibi aşamalardan geçmeliyiz? planlama sorusunun cevaplanmasına yardım eder).

4. Öğrenilenleri değerlendirme :

   (Yazılı sınav, sözlü sınav, gözlem, uygulama testi, yazılı ünite testi, kanaat kullanımı, yazılı rapor(lar), evrak (portföy) anlatımı, performans testi, vs. kullanılabilir.)

   (Öğretim sürecinde bu aşama, �Hedeflere ulaşıp uluşamadığımızı nasıl anlayacağız?� planlama sorusunu cevaplandırır).

1. Öğretmeye hazırlanma

   Ünite   : Donanım Kullanımı ve Bakımı

   Konu   : Mikroskop kulanma

   Dersin genel amacı: Tanımlamak için bir örnek verildiğinde (verilen) mikroskobu kullanın. Performans değerlendirmesindeki tüm maddeler kabul edilebilir olmalıdır. Maddeler, mikroskop taşımayı, mikroskoba tam yerleştirmeyi, mikroskobu odaklamayı, öğretmenin verdiği örnekleri tanımlamayı ve mikroskobu depolamak için hazırlamayı içerir.

   Gerekli Araç � Gereçler :

   1. İki veya çok mercekli mikroskoplar

   2. Hazırlanmış lamlar

   3. Mikroskop şema dökümanı

   Durum : Bu 25 ortaokul öğrencilerinden oluşan bir sınıftır. Öğrencilerinden bazıları fen derslerinden mikroskop kullanmayı öğrenmişlerdir. Öğrencilerin birçoğu mikroskop kullanımını konusunda az bir deneyime sahiptir.

   İlgi Yaklaşımı : (öğretmen öğrencilere)

   �Kaç taneniz çok mercekli mikroskop kullandı?�

   �Hangi amaç için mikroskop kullandınız?�

   �Biyologlar mikroskopla ne yapabilirler?�

   (Muhtemel öğrenci cevapları)

   1. Parazit çoğalmasına yönelik kontrol yapabilir.

     * Böceklerin deri atması

     * Kurtçukların dışkı örnekleri

     * Sıcakkanlı bağırsak kurtları hastalığının kan örnekleri

 

 

   2. Kan çalışması

     * Beyaz kan hücresi sayımı

     * Kırmızı kan hücresi sayımı

   �Mikroskobu dikkatli ve doğru bir şekilde kullanmak neden önemlidir?�

   (Muhtemel öğrenci cevapları)

   1. Mikroskoplar pahalı. Bir tanesini ödemek zorunda kalmayı istemem.

   2. Lensler kırılabilir. Ayrıca da kolayca hasar görebilirler.

   3. Doğru kullanmazsak örnek lamın üzerinde ne olduğunu tespit edemeyiz.

�Kolayca oluşabilecek herhangi bir hasarı önlemek için mikroskobu taşıma ve kullanılmasıyla ilgili prosedürleri gözden geçirelim, böylece de örnek lamı mikroskoba yerleştirebilir ve nesneleri tanımlayabiliriz. Size doğru prosedürleri göstereceğim. Sizden gerekli prosedürleri sonuca ulaştırmada yardımcı olmanızı istiyorum. Mikroskop kullanımında izlemeniz gereken bazı önemli aşamalar hakkında not almak isteyebilirsiniz. Temel aşamaları tahtaya yazacağım.�

2. Dersi Sunma

   En baştan, mikroskobu kabinden ilk aldığımız andan başlayalım.

Şekil.2 : Öğretim Metodları

Metod   Başlıca   Avantajları Dezavantajları Özellikleri    

1. Anlatma Bilgi verici Bilginin toplanması   Öğrenciler pasiftir (Takrir) gereçlerin organizasyonu

2. Soru ve cevap    Öğrenciler veya   Öğrencinin tepkisi Formalite öğretmenlerin korkutucu veya sıkıcı soru sorması

3. Tartışma Grup   Öğrenci katılımı    Organizasyonun   etkileşmenin en    ilgi deneyim bozulması

a) Sokratik üst düzey kullanımı

b) Lider merkezli      

c) Grup merkezli  

4. Proje   Problemin işbirliğiyle bir   Grup veya birey bütün olarak incelenmesi   Harcanan çaba sorumluluğu, güncel deneyim, ilgi, başarı

5. Laboratuvar    materyallerle İlk elden tecrübe; Zaman alıcı etkileşimde   rehber eşliğinde   bulunma   uygulama; birden fazla duyuyla deneyim

6. İşbaşında Gözetim altında Pratik uygulama Liderin öğretim yaparak öğrenme deneyimiyle sınırlı  

7. Gösterim ve İşlemlerin   Sürecin   Sınırlı katılım görsel öğretmen Görselleştirime yardımlar tarafından   gösterimi

8. Bireysel Deneme ve Doğrudan   Hareketsizliğin inceleme   yanılma    olması

9. Alıştırma Uygulama Terkrar yoluyla Sıkıcı olabilir; (Drill) öğrenilenlerin fazla öğretim pekiştirilmesi

10. Problem Karar verme   Keşfettirici, harekete Genel bilgi çözme yöneltmesi demokratik, kaynağı beceriler geliştirmesi. gerektirmesi

3. Öğrencilere Kavramaları/İlkeleri/Becerileri Uygulamada Yardımcı olma :

   İkişerli grup halinde çalışırken, her öğrenci bir lamı �e� harfi ile inceleyerek. Her öğrenci farklı büyüklüklerde ilgili görüş alanında gördüklerini çizerek öğrencilerle, incelemeleri için saç, kan parazit ve çeşitli doku örnekleri içeren diğer mevcut lamlar verilecek.

4. Öğrenilenleri değerlendirme

   Öğrencilerin örneklere dayalı çizimleri toplanarak değerlendirilecek. Ayrıca mikroskobu taşıma ve kullanma konusunda da bir sınav yapılacak.

   Değerlendirme

*   Mikroskop Kullanma

 

 

 

 

   Lütfen aşağıdaki soruları kısa cümleler kullanarak cevaplandırınız.

   1. Mikroskobu uygun şekilde nasıl taşıyabiliriz.

   2. Görebilmek için hangi iki durumda daha fazla ışığa ihtiyaç vardır.

   3. Bir örneği görüntülerken hangi objektifi kullanmalısın?

   4. Görüntülemeden önce ve sonra obje tablosu nerede olmalıdır?

   5. Kabine koymadan önce mikroskobun hangi parçasını çevirmek gerekir?

   6. Aydınlatmayı ayarlamak için mikroskobun hangi parçasını çevirmek gerekir?

   7. İnce ayar düğmesini ne zaman kullanmalısın?

   8. Hangi obje tablosuna güvenli bir şekilde yerleştirmek için gerekli prosedürler nelerdir?

   9. Lamı obje tablosuna güvenli bir şekilde yerleştirmek için gerekli prosedürler nelerdir?

10. Depolama esnasında mikroskopları korumak için gerekli işlem sırası nelerdir?

*   Mikroskobu Depolamaya Yönelik Kontrol Listesi   Evet    Hayır

   1. Yuva çevirilerek uygun pozisyona getirildi mi? ..........   ..........

   2. Obje tablosu tamamen aşağıya çevrildi mi?   ..........   ..........

   3. Mikroskop elektrik düğmesinden kapatıldı mı?   ..........   ..........

   4. Elektrik kablosu fişten çekilip sarıldı mı?   ..........   ..........

   5. Mikroskop, toz koruyucusu ile yeniden örtüldü mü?   ..........   ..........

   6. Mikroskobu kabine taşımada her iki el de kullanıldı mı?   ..........   ..........

   7. Ellerden biri mikroskobun kolunu kavramak için kullanıldı mı? ..........   ..........

   8. Diğer el mikroskobu alttan desteklemek için kullanıldı mı?   ..........   ..........

   9. Mikroskop belirlenen yere yerleştirildi mi?   ..........   ..........

      

Toplam ..........   ..........  

Öğrenci   :.........................................

Tarih   :.........................................

Deneme Sayısı   :.........................................

 


Kaynak: Türkçeciler.com

 

 

 

 

<Önceki   Sonraki>
MATEMATİKÇİ PULU
HİPERBOLİK UZAY
FOTO MATEMATİK
C.Sequin Galeri
MATEMATİK AFİŞİ
G.W.Hart galeri
KARİKATÜR
M.C.Escher galeri
MATEMATİK KİTABI
MATEMATİK FİLMİ