Matematik Haberleri Arşivi arrow Matematik haberleri arrow Katastrof teorisini bizzat test ettim, yaşadım Akşam 2005
Katastrof teorisini bizzat test ettim, yaşadım Akşam 2005 Yazdır E-Posta

Katastrof teorisi Fransız matematikçi Rene Thom tarafından 1960'lı yıllarda ortaya atılmış bir teoridir. Dinamik sistem teorisinin bir alt başlığı olarak geliştirilen bu sistemin hayli karmaşık bir matematik yapısı vardır ve bu nedenle teoriyi özetlemek de hayli zordur. Şöyle diyebiliriz sanıyorum: Koşullardaki küçük değişiklikler nedeniyle davranışlarda hızlı ve şiddetli değişimler olursa bu katastrofa yol açabilir. Teori bu değişim sürecinin nasıl başladığını ve süreçte neler olduğunu incelemeye yöneliktir. 

Teori, hayatın birçok alanında uygulamasını bulmuştur. Örneğin denizde normal olarak gitmekte olan bir geminin aniden batmasını, olayı başlatan küçük koşul değişikliğini ve sonrasındaki zincirleme olayları inceleyerek açıklıyabilirsiniz veya yıllardır sağlam durmakta olan bir köprünün aniden çökmesine yol açan başlangıç nedenini ve sonrasında zincirleme olayları bu teoriyle anlayabilirsiniz, sosyal bilimciler ise bir hapishanede aniden patlayıveren ve kontrolsüz büyüyen isyanı bu teoriyle açıklayabilirler. Bu teoriyi Türkiye'de en iyi bilen bizim Deniz Gökçe'dir.

Ben de katastrof teorisini bizzat test etme imkanını geçtiğimiz cumartesi günü yakaladım. Ve teorinin hayli sağlam olduğunu da gördüm.

Çocuklar söz konusu olduğunda her anne ve baba gibi biz de had safhada irrasyonel olduğumuzdan o gün oğlumuza bir yaş günü partisi verdik.

Parti günü, saati geldi ve katastrof teorisinin tetikleyici neden olarak adlandırdığı olay daha ilk dakikada oldu.

Oğlum inzivaya çekildi. Genellikle normal günlerde bahçeden eve girmek istemeyen bu kişi bu kez de tamamen tersini yaptı ve kendisini eve kilitledi... Bahçeye arkadaşları geldi, parti başlayacak ya. Oğlum evden dışarıya çıkmayı tamamen reddetmeye başladı. Sonunda annesi çaresizlikten mutfağa kaçtı, ben de odama kilitledim kendimi. Odada zincirleme olarak sakinleştirici ve tansiyon hapları almaya başladım. Katastrofun tetiklenmesiyle birlikte birkaç olay daha oldu. Oğlanın kız arkadaşlarından bazıları bahçede ağlamaya başladılar, onlar evlerine gitmek istiyorlardı ve hatta gittiler de. Rana ile ben 'Çocukları bu kadar üzeceğimizi bilseydik hiç doğum günü düzenlemezdik' diyerek kendini eve kitlemiş olan oğlumuza duyduğumuz üzüntünün üstüne bir de pişmanlık duymaya başladık. Bu arada ısmarladığımız yaş günü pastası geldi, uçak şeklinde yapılmış pastanın gerçekten yolcu taşıyabilecek kadar büyük olduğunu görünce ben bir küçük aksilik yaşanacağını sezdim ve gayet tabii ki yaşandı da. Pasta buzdolabına sığmadı.

Pasta buzdolabına sığmayınca geriye yapılacak tek şey kalıyordu, partiyi hızlandırmalı ve bir an önce sağ salim bitirmeliydik. Hızlandıracaktık da, tek bir sorun vardı; ben henüz başlatamadığımız bir partiyi nasıl hızlandırabileceğimizi bilemiyordum. Neyse aslında bir hesaplama sonucu sadece TIR ile taşınabilecek kadar büyük olan pastayı yüklendik ve bahçeye çıktık. Benim evden çıkmayı reddettiğini sandığım, o anda evde acı çekmekte olduğunu düşündüğüm oğlum bahçede büyük bir keyifle dans ediyordu, arkadaşları da oynuyordu. O an duyduğum rahatlamayı size anlatabilmem mümkün değil, veliler de misafirimiz olmasalardı Rana ile birbirimize sarılıp ağlayacak durumdaydık o an, sonunda partiyi bir şekilde başlatabilmiş olmanın verdiği rahatlıkla oğluma seslendim; 'gel bak pasta geldi' dedim. O da hiç sektirmeden geldi ve pastaya elini attığı gibi pastanın eskiden bulunduğu yeri enkaza çevirdi. Arkadaşlarından bazıları da geldiler ve pastaya kafalarını daldırıp yalamaya başladılar. Bunu engellemenin yolunu ararken kumda oynayan iki oğlan arasında kavga çıktı ve ağlamalar oldu. (bir tanesi gayet tabii ki benim oğlumdu) İşte o anda çocuklar eğlensin diye palyaço kılığı giymiş olan arkadaş ortaya çıktı ve çocukların her biri eğlenecek yerde ondan korktular.

Sistem sonunda tamamen çökmüştü. Partinin düzenli gitmesi için uğraşmayı kestim ve üzerime aniden olağanüstü bir huzur çöktü. Hatta sistemin daha da fazla çökmesini sağlamak için üstüme düşenleri yaptım. Ben de herkesin gözü önünde gittim ve masada durmakta olan pastayı yaladım. Bir şey söyleyeyim mi size; pasta bu şekilde yendiğinde çok daha lezzetli oluyordu nedense. Maytap yakıp balonları da patlatmaya başladım. Bu iki hareketim çocukların çok hoşuna gitmişti. İlk kez neşeyle güldüler ve eğlendiler. Sonra çocuklardan birkaç tanesi yaralanma tehlikesi geçirdiler. Ben gözlerimi kapayarak oturdum, deprem veya tsunami gibi tabiat felaketinin olacağı anı beklemeye başladım, ama neyseki parti sadece sosyal felaketlerle sürdü ve öyle de bitti. Parti bittikten sonra Rana 'neyse tecrübe kazanmış olduk, bundan sonraki yaş günü partisini inşallah daha güzel yaparız' dedi, ben de 'Gayet tabii oğlan 70 yaşına geldiğinde yapacağımız parti bence de mükemmel olacak' dedim.

16.08.2005

Kaynak: Akşam  

<Önceki   Sonraki>
MATEMATİKÇİ PULU
HİPERBOLİK UZAY
FOTO MATEMATİK
C.Sequin Galeri
MATEMATİK AFİŞİ
G.W.Hart galeri
KARİKATÜR
M.C.Escher galeri
MATEMATİK KİTABI
MATEMATİK FİLMİ