Nobel ödüllü matematikçi John Nash'in hayatı Amerikalı sinemacılar tarafından bir masala dönüştürülüp filme çekilmiş.

Filmin adı 'Akıl Oyunları'.

Görüp de etkilenmeyen yok. 

Oscar ödüllerine aday gösterilmiş ya da bu ödülü kazanmış onca filmin bende uyandırdığı hayal kırıklıklarından sonra bu tarz filmlere hep kuşkuyla baktım.

Oscar'a aday gösterilen ve iki gün önce de en iyi film dalında bu ödülü alan Akıl Oyunları'na da bu önyargıyla gittim ve çok etkilendim.

Hatta ağladım da...

Birkaç gün yatıp, kalkıp bu filmde beni bu denli etkileyen, ağlatan şeyin ne olduğunu sorup durdum kendime...

John Nash'in, ağır şizofreniden muzdarip bu sıradışı bilim adamının yaşamı mı beni etkilemişti, yoksa bu hayatın, işinin erbabı birilerinin elinde olağanüstü bir masala dönüştürülmüş olması mı?.

Rekabet, dayanışma her koşulda başarma, üstün olma, dostluk, vefa, dirayet, azim her hal ve şartta kutsanan evlilik kurumu ve nihayet vatan sevgisi...

Filmde yok, yok.

Bu kez 'kötü' de yok filmde...

Çöküşünde Amerikan sinemasının da azımsanmayacak katkısı olan Sovyetler Birliği'nin filmdeki yegane kötü olması hayrettir ki o masal atmosferi içinde hiç yadırganmıyor.

Ancak oturup, düşündüğünüzde anlıyorsunuz bir dönem bütün Amerikalılar'ın zihinlerini kuşatan Sovyet paranoyasının, filmin kahramanı John Nash'in paranoyası ile aynı olduğunu.

Ama filmde bunun üzerine fazla gidilmemiş. Sadece zahiri. Masalı destekleyen ikinci, üçüncü dereceden bir tema.

Aslında keşke gidilseydi.

Çöküşünden sonra ne denli kof olduğu iyice anlaşılan Sovyetler Birliği'nin, Amerika için bir tehdit olduğu düşüncesine sadece 'ulusal motivasyon' için üzerine gereğinden fazla abanmanın tıpkı John Nash gibi bütün Amerikan halkının ruh sağlığını nasıl tahrip ettiğini vurgular, bir nebze de olsa masal'a bir gerçeklik kazandırırdı. Neyse...

Film, yine de üzerine düşeni ziyadesi ile yerine getiriyor ve günümüz modern insanının nicedir beyninin derinliklerine ittiği -belki itmek zorunda bırakıldığı- pek çok insani değeri büyük bir ustalıkla yeniden hatırlatarak, artık bu değerlerden yoksun olan seyirciyi tıpkı benim gibi gözyaşlarına boğuyor.

Bu değerlerden birincisi üstün akla ve yaratıcı zekaya saygı.

Harvard'ın parlak öğrencileri, asla ezmeyen bir rekabet ve dozunda bir kıskançlıkla dışladıkları John Nash'in ulusal çıkarlara, örneğin Amerikan ekonomisine yeni bir anlayış getiren tezlerine saygıda kusur etmeyip o'na teslim oluyorlar.

Teslim olanlar Nobel jürisi de dahil mevcut yerleşik düzenin yılmaz savunucuları ve kurumları. Ulusal güvenlikten sorumlu üst düzey yöneticiler, üniversite ve bilim çevresi ve nihayetinde bir peri suretindeki vefakar ve cefakar karısı...

Çöktü, çökecek gözüyle bakılan evlilik kurumunun ne denli önemli ve gerekli olduğunun altı en kalın çizgilerle bir kez daha çiziliyor...

Ve özgür aşk, bir kez daha legal çizgiye çekilerek dizginlenip, kutsanıyor.

Yerleşik, geleneksel anlayışın artık çürümeye yüz tutmuş olumlu, olumsuz değerleri sistemi ayakta tutmak adına bir kez daha arkasına sanatın karşı konulmaz gücünü ve desteğini alarak atağa kalkıyor. Onbinlerce sinemanın karanlığında tek başına kalan insanı, karşısındaki beyazperde ile baş başa bırakarak.

Akıl Oyunları eskilerin deyimi ile ismi ile müsemma, üstlendiği misyonu layıkı ile yerine getiren dört başı mamur bir film...

Bu misyon'un ona bir Oscar kazandırması hiç de sürpriz olmadı...

Filmin, en az film kadar adından söz ettiren oyuncusu Russell Crowe'un dozu biraz fazla kaçmış yer yer abartık oyununun, öykü'nün önüne çıkmasını hoşgörmek, Oscar jürisinin itibarına gölge düşürebilirdi.

Tecrübeli jüri bu tuzağa düşmeyip, En İyi Erkek Oyuncu ödülünü Russell Crowe'dan esirgerken, filmin gerçekten başarılı kadın oyuncusunu es geçmedi ve En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu ödülünü Jennifer Connelly'e verdi.

İyi de etti...

'Akıl Oyunları' sadece matematik dehası John Nash'i değil bizleri de aklımızdaki oyunların ve oyuncuların gerçek ya da sanal olup, olmadıkları tercihi ile baş başa bırakıyor.

27 Mart 2002

Kaynak: Akşam