Matematik Haberleri Arşivi arrow Matematik haberleri arrow Da Vinci, padişaha iş mektubu yazmış Milliyet 2006
Da Vinci, padişaha iş mektubu yazmış Milliyet 2006 Yazdır E-Posta

Prof. Bülent Atalay'ın, Leonardo da Vinci'nin bilim adamı ve sanatçı yönünü incelediği kitabı ABD'de 100 binden fazla sattı. Da Vinci'nin Osmanlılarla ilişkisine de yer verilen kitap Albatros Yayınevi'nce Türkçeye kazandırıldı 

Aslı Onat

Leonardo da Vinci ve ünlü tablosu Mona Lisa, 52 yıldır ABD'de yaşayan teorik fizikçi ve ressam Prof. Bülent Atalay'ın "Matematik ve Mona Lisa: Leonardo da Vinci'nin Sanatı ve Bilimi" adlı kitabına konu oldu.
Atalay'ın, Da Vinci'nin bilim adamı ve sanatçı yönünü incelediği çalışması, ABD'de büyük ilgi görerek 7 baskı yaptı ve 100 bin adetten fazla sattı. Kitabın sekizinci baskısı ise şubatta çıkacak. Kitap, Albatros Yayınevi tarafından Türkçeye de kazandırıldı. 6 ve 7 Ocak tarihlerinde Boğaziçi ve Bahçeşehir üniversitelerinde birer konferans vermek üzere Türkiye'ye gelen Atalay ile Da Vinci'yi konuştuk.

'Şekil değiştiren dâhi'
Leonardo da Vinci'ye olan ilginiz nereden kaynaklanıyor?
Da Vinci, 1452'de, yani İstanbul'un fethinden 1 yıl önce dünyaya geliyor. Öksüz bir çocuk değil ama gayri meşru. Da Vinci doğduğunda annesi 15, babası 24 yaşında. Öyle bir dahi ki insan, bütün bu işleri tek bir kişi mi yapmış diye şaşırıyor. Bu tür insanlar için 'transformative genius' (şekil değiştiren dâhi) tabiri kullanılıyor. Günümüzde maalesef ne bilim adamları sanattan ne de sanatçılar bilimden anlıyor. Onun seviyesine hiçbir zaman ulaşılamadı tabii. Ama bilim adamı ve ressam olarak Da Vinci'yi araştırırken onun çalışma yöntemleriyle kendiminkiler arasında benzerlikler keşfettim.

"Mona Lisa"nın matematiği konusuna girince Dan Brown'ın "Da Vinci Şifresi"nde de değinilen altın oran gibi kavramlar çıkıyor karşımıza.
Ressamlar çalışırken hiçbir zaman dalları, yaprakları saymaz. Ama Leonardo sayardı; bunun gibi ince ayrıntılarla ilgilenirdi ve doğada olup bitenin nedenini bilmek isterdi. Bilim adamlarına bilimsel teoriyi öğreten de ressamlar oldu. Bir yoruma göre, Mona Lisa'nın yüzü altın dikdörtgenle çevrelenmiş, vücudu da altın üçgen doğrultusunda resmedilmiştir. Ayrıca fondaki manzaranın iki tarafı birbirine eşit değildir. Bu da Mona Lisa'nın bir gözünden diğerine baktığınızda ikisinin de hareket ettiği izlenimi uyandırır sizde.

Da Vinci'nin Osmanlılarla ilişkisine de değiniyorsunuz. Sanatçı, II. Bayezid'e mektup yazarak iş başvurusunda bulunuyor...
Leonardo, Milano'da bulunduğu dönemde Sforzaların Fransızlara yenilmesi sonucu işini kaybediyor. 1500'de II. Bayezid'e mektup yazarak padişahın hizmetinde askeri mühendis olarak savunma surlarını güçlendirmeyi, yeni silahlar tasarlamayı teklif ediyor. Önerilerinin arasında portreler yapmak da var. Kanıtlanamamış bir iddiadır ama II. Bayezid'in babası Fatih Sultan Mehmet'in kendi portresini yaptırmak için Venedikli Gentile Bellini'den önce Leonardo'yu İstanbul'a davet ettiğine de inanılır.
Da Vinci, padişaha Haliç üzerine köprü ve Boğaziçi'nin iki yakasını birleştirecek bir dubalı köprü inşa etmeyi tasarladığını yazmış.

Da Vinci'nin tank çizimleri
Da Vinci, dünyanın en ünlü ressamı olmasına karşın önceliği hep bilime veriyor...
Bu kadar muazzam bir ressam nasıl bu kadar az resim bırakabilir? Ama bunların arasında dünyanın en ünlü tabloları bulunuyor. Da Vinci'nin tasarımlarını incelediğinizde de ağzınız bir karış açık kalıyor.
Galilei'den 100 yıl önce yazdığı elyazmalarında "Güneş hareket etmez" diyen Da Vinci, uçma aygıtının yanı sıra tank, otomobil, denizaltı ve paraşüt tasarımlarına bile imza attı. Ünlü fizikçi Sir Isaac Newton'ın aynalı teleskopu keşfetmesinden 160 yıl önce, Da Vinci'nin bu teleskopa çok benzer bir çizim yaptığını, sonraları bulunan elyazmalarından öğreniyoruz.
Da Vinci'nin elyazmaları zamanında derli toplu bir halde basılabilmiş ve bilim adamları bu değerli belgelerden yararlanabilmiş olsaydı, 18. yüzyılda şimdiki teknolojik düzeyimize gelmiş olabilirdik.

ATALAY KİMDİR?

Ankara'da doğan Prof. Atalay, üniversite öğrenimini ve lisansüstü çalışmalarını Georgetown, Berkeley, Princeton ile Oxford üniversitelerinde tamamladı. Mary Washington Üniversitesi'nde fizik profesörü, Virginia Üniversitesi'nde yarı zamanlı öğretim üyesi olarak çalışan Prof. Atalay, aynı zamanda Princeton'da bulunan Institute for Advance Study'nin üyesi. Resim çalışmaları Buckingham Sarayı, Beyaz Saray ve Smithsonian Enstitüsü'nde sergilenen Prof. Atalay'ın taşbaskı eserleri de bulunuyor. Bu eserler profesörün "Lands of Washington" ile "Oxford and the English Countryside" adlı kitaplarında bir araya getirildi.

8 Ocak 2006

Kaynak: Milliyet

 

<Önceki   Sonraki>
MATEMATİKÇİ PULU
HİPERBOLİK UZAY
FOTO MATEMATİK
C.Sequin Galeri
MATEMATİK AFİŞİ
G.W.Hart galeri
KARİKATÜR
M.C.Escher galeri
MATEMATİK KİTABI
MATEMATİK FİLMİ